نهج البلاغه "باطن قرآن" است .
اي مردم، قرآن را تدبّر نمائيد و آيات آن را بفهميد و در محكمات آن نظر كنيد و به دنبال متشابه آن نرويد.
به خدا قسم!، باطن آن را براي شما بيان نميكند و تفسيرش را برايتان روشن نميكند مگر اين شخصي كه من دست او را ميگيرم و او را بسوي خود بالا ميبرم و بازوي او را ميگيرم و با دو دستم او را بلند ميكنم و به شما ميفهمانم كه: «هر كس من صاحب اختيار اويم اين علي صاحب اختيار او است»، و او علي بن ابيطالب برادر و جانشين من است، و ولايتِ او از جانب خداوندِ عزوجل است كه بر من نازل كرده است.
اي مردم، علي(علیه السلام ) و پاكان از فرزندانم از نسل او ثقل اصغرند و قرآن ثقل اكبر است.
( بخشی از خطبه غدیر ، ترجمه محمد باقر انصاری )
نهج البلاغه ریسمان خداونداست .
نهج البلاغه همان ریسمان خداوند است
و کسی که با نهج البلاغه مانوس می شود به ریسمان خداوند چنگ زده است .
مستندات : قرآن کریم
واعتَصِموا بِحَبلِ اللَّهِ جَميعًا وَلا تَفَرَّقوا (آل عمران 103)
همگی به ریسمان خداوند چنگ زنید و پراکنده نشوید .
پیامبر صل الله علیه و آله فرمود : ریسمان خداوند دو چیز است :
ریسمانی از جانب خودش ( قرآن )
و ریسمانی از جانب مردم که جانشین من است.
( تفسیر البرهان ذیل آیه 103)
نهج البلاغه بالاتر از حوض کوثر است .
نهج البلاغه بالا تر از حوض کوثر است ، زیرا گناهکاران امّت را در قیامت در حوض کوثر پاک می کنند و سپس به بهشت می برند ، ولی نهج البلاغه در همین دنیا روح و جان ما را پاک کرده و دنیا و آخرت ما را بهشت ، بلکه بالاتر از بهشت می سازد . خاطره : در یکی از جلسات، شخصی روحانی دعا کردند که انشاء الله در قیامت از حوض کوثر بهره مند و سیراب شویم ، استاد رحیمی در پاسخ ایشان فرمودند کسی که با نهج البلاغه مانوس است در همین دنیا از دست مبارک صاحب حوض کوثر(امیرالمؤمنین علیه السلام ) می آشامدو سیراب می شود .
( احادیث و روایات ) : سلام خدا بر آقا امیر المومنین علیه السلام فرمود :
ای مردم! از شعلۀ چراغی که پند دهنده و پند پذیر است، روشنی بخواهید و از چشمۀ زلالی که از تیرگی ها صاف است، آب [معرفت] بردارید. (منظور امام علیه السلام از چراغ و چشمه خود آن حضرت است).
( بخشی از خطبه 105 بند 4 صفحه 157)
نهج البلاغه بالاتر از عصای حضرت موسی (علیه السلام).
نهج البلاغه از عصای حضرت موسی ( علی نبینا وآله وعلیه السلام ) بالاتر است ، چون عصای حضرت موسی علیه السلام سحر جادوگران را باطل می کرد و نهج البلاغه جهل و نادانی بشریت را تبدیل به دانش و معرفت کرده و عقل انسان را به عقلی آباد مبدّل می سازد .
نهج البلاغه بالاتر از گنبد و بارگاه حضرت .
نهج البلاغه بالاتر از گنبد و بارگاه امیرالمؤمنین علیه السلام است : چون در آن محل نورانی و مضجع شریف جسم مطهرش مدفون است ، ولی نهج البلاغه جان امیرالمؤمنین علیه السلام است .اگر شخصی ده سال هم کنار ضریح مطهر بماند مطالبی مثل نهج البلاغه نصیب او نمی شود، اما با خواندن نهج البلاغه حضرت همراه او ، و در کنار او ، و بهترین مشاور او خواهد بود .
نهج البلاغه بالاتر از نَفَسِِ حضرت عیسی (علیه السلام).
نهج البلاغه از نفس نفس های حضرت عیسی( علی نبینا وآله وعلیه السلام ) بالاتر است ، چون حضرت عیسی علیه السلام با نَفَس اش باذن الله جسم های مرده را زنده می کرد اما نهج البلاغه جان ها و قلب ها ی مرده را زنده می کند
نهج البلاغه بالاتر از ذوالفقار امیرالمومنین (علیه السلام).
ذوالفقار دشمنان بیرونی را از بین می برد ، اما نهج البلاغه در عرصه فرهنگ بعنوان یک سلاح فرهنگی همچون شمشیری برنده جهل و نادنی و انحرافات و فسادها و تباهی ها را از بین برده و به جامعه ای که بخاطر دوری از فرامین حضرت ذلیل شده ، با راهکارهای نابش( به کسی که عمل کند) عزت می بخشد .
سلام خدا بر امیرالمومنین علیه السلام در حکمت 394 در بیان تاثیر کلام موثر فرمودند :
“چه بسا سخنی که از حمله کردن موثرتر است .”.
نهج البلاغه بالاتر از کشتی حضرت نوح (علیه السلام).
نهج البلاغۀ امیرالمؤمنین علیه السلام، بالاتر از کشتی حضرت نوح است، زیرا خود حضرت در خطبه ۵ نهج البلاغه می فرماید:
” ای مردم! موج های فتنه ها را با کشتی های نجات (اهل بیت علیهم السلام ) بشکافید” در اینجا کشتی های نجات، نهج البلاغه است و کشتی حضرت نوح را هم اهل بیت علیهم السلام نجات دادند.
نهج البلاغه بالاتر از شب قدر است .
اگر شب قدر بالاتر و برتر از هزار ماه است ، نهج البلاغه برتر و بالاتر از طول تاریخ است . در شب قدر ما نمی دانیم چه چیزی برای ما مقدر شده ، اما با بهره گیری از نهج البلاغه و اطاعت از فرامین حضرت می توانیم سرنوشت خود را مقدر کنیم . شاهد مثال: در همین جزوه در صفحه 19 اشاره شد به بخشی از خطبه 93 که حضرت فرمودند :
از من بپرسید پیش از آن که مرا از دست بدهید. قسم به خدایی که جانم در دست اوست، از من چیزی درباره آنچه در میان شما تا روز قیامت واقع می شود [نمی پرسید مگر اینکه به شما خبر خواهم داد].
نهج البلاغه جامع علوم تمام انبیاست .
احادیث و روایات :
امام باقر(علیه السلام) فرمود: مردم رطوبت را مي مكند و نهر بزرگ را رها مي كنند، عرض شد: نهر بزرگ چيست؟
فرمود: رسول خداست و علمي كه خدا به او عطا فرموده است. همانا خداي(عزّ و جلّ) سنّت هاي تمام پيغمبران را از آدم تا برسد به خود محمّد(صلی الله علیه و آله وسلم) براي او گرد آورد، عرض شد آن سنت ها چه بود؟
فرمود: همۀ علم پيغمبران، و رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) تمام آن را به اميرالمؤمنين(علیه السلام) تحويل داد. مردي عرض كرد: اي پسر پيغمبر! اميرالمؤمنين أعلم است يا بعضي از پيغمبران امام باقر(علیه السلام)
(به اطرافيان توجه كرد و) فرمود: گوش دهيد اين مرد چه مي گويد؟ همانا خدا گوش هاي هر كه را خواهد باز مي كند من به او مي گويم: خدا علم تمام پيغمبران را براي محمّد(صلی الله علیه و آله وسلم) جمع كرد و آن حضرت همه را به اميرالمؤمنين (علیه السلام)تحويل داد، باز او از من مي پرسد كه علي(علیه السلام) اعلم است يا بعضي از پيغمبران (و نمي فهمد كه معني سخن من اين است كه آن چه همه پيغمبران مي دانستند علي (علیه السلام) به تنهایي مي دانست).
(اصول کافی ، جلد 2 ، کتاب حجت ، باب 32 ح 6 ، ص 141 ، ترجمه حسین استاد ولی ).
نهج البلاغه راهنمای گمراهان در بیابان های سرگردانی.
نهج البلاغه چراغ تاریکیها و روشنی بخش تیرگی ها ، کلید درهای بسته و بر طرف کنندۀ دشواریها و راهنمای گمراهان در بیابان های سرگردانی است . (با اقتباس از خطبه ۸۷ )
نهج البلاغه کامل کنندۀ عقل های ناقص
نهج البلاغه نابینا را بینا می کند ، نهج البلاغه دیوانه را عاقل می کند، نهج البلاغه کامل کنندۀعقل هاست و هرکس از امیرالمومنین علیه السلام تبعیت کند عاقل است و هرکس از امیرالمومنین و دستوراتش دور باشد، عقل ندارد.
احادیث و روایات : قال علی عليه السلام :
مَن تَرَكَ الاستِماعَ مِن ذَوي العُقولِ ماتَ عَقلُهُ .[كنز الفوائد : 1/199.]
امام على عليه السلام : هر كه گوشش را به صاحبان عقل نسپارد، خردش بميرد.
آیت الله حق شناس(ره):صاحبان عقل اینجا اهل بیت علیهم السلام هستند.
خلاصه و چکیده نهج البلاغه در سه جمله.
استاد رحیمی کل نهج البلاغه را در سه جمله خلاصه کرده است ، که توجه به این سه جمله خیلی اثر گذار و راه گشاست ، هر کس به این سه جمله ، بادقت توجه کند ، تکلیفش مشخص می شود.
جمله اول : حضرت می فرمایند : من تو عالم کسی هستم که همه چیز را می دانم .
جمله دوم : شما کسی هستید که هیچ چیز نمی دانید .
جمله سوم : اگر از من اطاعت کنید شما را اهل بهشت می کنم .
مستندات جمله اول از نهج البلاغه :
سلام خدا بر امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود :
از من بپرسید پیش از آن که مرا از دست بدهید. قسم به خدایی که جانم در دست اوست، از من چیزی دربارۀ آنچه در میان شما تا روز قیامت واقع می شود [نمی پرسید مگر اینکه به شما خبر خواهم داد] و نیز دربارۀ گروهی که صد نفر را هدایت می کنند و[ یا ] صد نفر را گمراه می کنند نمی پرسید مگر اینکه به شما خبر می دهم از دعوت کنندۀ آنها ، از راهبرشان، از کسی که آنها را می راند، از محل استراحت مرکب های آنها ، از محلی که بارها را پایین می آورند ، و اینکه چه کسی از جمع آنان کشته می شود و چه کسی از آنها می میرد… (خطبه 93 بخشی از بند 1 صفحه 137 و 139).
مستندات جمله دوم از نهج البلاغه :
(از امام نور و معرفت بگیرید)
سلام خدا بر امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود :
آگاه باشید! بیناترین نگاه ها، نگاهی است که نظر و توجّهش به خیر و خوبی باشد. آگاه باشید! شنواترین گوش ها گوشی است که پند و نصیحت را حفظ، و آن را قبول کند. ای مردم! از شعلۀ چراغی که پند دهنده و پندپذیر است، روشنی بخواهید و از چشمۀ زلالی که از تیرگی ها صاف است، آبِ [معرفت] بردارید.(منظور امام علیه السلام از چراغ و چشمه خود آن حضرت است). ای بندگان خدا! به نادانی خودتان تکیه نکنید و تسلیم هوا و هوس هایتان نباشید؛ برای اینکه وارد شوندۀ به این منزل (نادانی هوا و هوس) بر لبۀ پرتگاهی در حال ریزش قرار گرفته است ، که هلاکت را بر پشت خود از جایی به جای دیگر می برد، [آن هم] به سبب اندیشه ای [باطل] که بعد از اندیشه [باطلی] دیگر ایجاد [و ترویج] می کند او می خواهد چیزی را [به چیزی دیگر که تناسبی ندارند] بچسباند که نمی چسبد و آنچه را که قابل نزدیک شدن نیست، به هم نزدیک کند.( خطبۀ 105 بند 4)
مستندات جمله سوم از نهج البلاغه :
سلام خدا بر امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود :
اگر از من اطاعت کنید، به خواست خدا شما را به راه بهشت خواهم برد، اگرچه [آن راه] سختی شدید و تلخ کامی داشته باشد.( خطبه 156، بخشی از بند 1).
گسترش و تبلیغِ نهج البلاغه ، از هزار سال جهاد در راه خدا بالاتر است
بنیانگذار نهضت نهج البلاغه خوانی آسان فرمودند : اگر هزار سال در راه خدا عبادت کنی ، شب ها را شب زنده داری کنی ، روزها را روزه باشی ، و در راه خدا تمام عبادات را انجام بدهی ، ترویج و آموزشِ یک خط نهج البلاغه از این کارها بالاتر و با ارزش تر است .
مستندات :
سلام خدا بر امیرالمؤمنین علیه السلام فرمود :
تمام کارهای خوب، و جهاد در راه خدا، در برابر امر به معروف و نهی از منکر، مانند آب دهانی است در برابر دریای موّاج و عمیق همانا امر به معروف و نهی از منکر نه مرگی را نزدیک می کنند نه از مقدار روزی کم می کنند و از همه ی اینها بهتر سخن عادلانه در برابر حاکمی ظالم است.
(بخشی از حکمت ۳۷۴ صفحه ۶۱۷)
اطاعت از دستورات امیرالمؤمنین علیه السلام خیر دنیا و آخرت را بدنبال دارد و دوری از دستوراتش سبب شر دنیا و آخرت است .
استاد رحیمی در این زمینه فرمودند : هر کس امیرالمؤمنین علیه السلام را دارد ، عقل ، شرافت ، جوانمردی ، فهم دین ، عبادت ، نماز ، روزه و حجّ و جهاد دارد و هرکس ندارد ، هیچکدام را ندارد حتی اگر به ظاهر این عبادات را انجام دهد، خلاصه اینکه هر کس امیرالمؤمنین دارد ، همه خوبی ها را دارد ، هر کس امیرالمومنین ندارد همه بدی ها را به همراه دارد .
احادیث و روایات :
[ترجمه]روضة الواعظین: یکی از صحابه روایت میکند که مردی از انصار به حضور پیامبر صلی الله علیه و آله آمد و گفت: ای رسول خدا! اگر حضور در تشییع جنازه و حضور در محضر عالم آماده باشد، شما کدام یک را بیشتر دوست دارید که حاضر شوم؟ فرمود: اگر کسانی هستند که جنازه را جمع و دفن کنند، همانا حضور در مجلس عالم برتر از هزار تشییع جنازه و هزار عیادت بیمار و شب زنده داری هزار شب و روزه گرفتن هزار روز و صدقه دادن هزار درهم به مستمندان و هزار حج مستحب و هزار جهاد مستحب است که با مال و جان خود در راه خدا جهاد کنی و همه اینها کجا قابل مقایسه با محضر عالم نیست! مگر نمی دانی که خداوند به دانش پرستش و اطاعت میشود و خیر دنیا و آخرت همراه علم است و شر دنیا و آخرت با نادانی؟
[بحارالانوار الجامعه لدرر اخبار الایمه الاطهار علیهم السلام با ترجمه فارسی – «۲۳» – جلد ۱، صفحه ۲۰۴]
